پورتال سازمانی

پرتال سازمانی

پورتال هوشمند

بسمه تعالی

1.      بررسی و شناخت شهر چهاردانگه :

مقدمه:

مطالعات و بررسی شهر چهاردانگه در طرح توسعه و عمران (جامع) شهر به شناخت و ارزیابی وضعیت فعلی و روند تحولات آن در موضوعات برنامه ریزی شهر می پردازد. این مطالعات در قالب مولفه های اصلی زیر انجام می گیرد:

1.      تاریخچه پیدایش و توسعه.

2.     خصوصیات جغرافیایی و اقلیمی.

3.    خصوصیات جمعیتی و اجتماعی.

4.    خصوصیات اقتصادی و امکانات مالی و اعتباری شهر.

5.     خصوصیات کالبدی ـ فضایی.

نتایج حاصل از شناخت مولفه های فوق ، زمینه لازم برای تحلیل و استنتاج پتانسیل ها و تنگناهای توسعه شهر در مرحله بعدی مطالعات را فراهم خواهد کرد. ابتدا لازم است جایگاه شهر چهاردانگه در مطالعات فرا دست به شرح ذیل تشریح شود.

·         جایگاه شهر چهاردانگه در فرا  دست :

اسناد فرا دست مرتبط مورد بررسی شامل طرح های مجموعه شهری تهران ، حفظ و ساماندهی تهران (1371) و طرح های کالبدی نقاط جمعیتی واقع در حوزه جنوبی حریم استحفاظی شهر تهران است.

طرح مجموعه شهری تهران و شهرهای اطراف در طرح مجموعه شهری تهران به عنوان سند مصوب و یکپارچه هدایت و کنترل توسعه در منطقه تهران ، راهبرد شخصی و مرتبط با شهر چهاردانگه (مراکز جمعیتی خارج از حوزه شهری با توجه به هدف ایجادتمرکزهای پراکنده) ، کنترل و رشد اینگونه مراکز در حد رشد طبیعی محدود و کنترل گردد.

طرح حفظ و ساماندهی شهر تهران : در این طرح به عنوان سند فرا دست هدایت و کنترل توسعه شهر چهاردانگه ، محدوده کنونی شهر به محدوده شهر تهران افزوده شده و در نقشه های پیشنهادی این طرح هیچگونه توسعه کالبدی برای این شهر در نظر گرفته نشده است.

2.     شناخت تاریخچه ، ملل پیدایش، چگونگی توسعه شهر و روند رشد آن در ادوار گذشته:

شهر چهاردانگه در حوزه دشتی و در محدوده بلافاصل کوهپایه های جنوب غربی تهران بر سر راه تهران به قم ـ خوزستان بر روی محور تهران ـ ساوه واقع شده است.

این شهر از سکونت گاههای چهاردانگه ، مطهری ، حسن آباد لقمانی ، گلشهر، ماهشهر و حسین آباد مفرح در حریم استحفاظی جنوب تهران شکل گرفته است. هسته اولیه شهر از قلعه چهاردانگه در بافت قدیمی شهر شکل گرفته است که در گذشته یکی از قلعه های اربابی جنوبی تهران محسوب می شود. بافت داخلی قلعه دارای کوچه های کم عرض و پر پیچ و خم و قطعات تفکیکی کاملاً نامنظم است.پیرامون قلعه در سالهای اخیر ساخت و سازهایی صورت گرفته و تفکیک های نسبتاً منظمی به ویژه در کنار معابر اصلی به چشم می خورد.

مجموعه بخش های گلشهر ، ماهشهر ، مطهری ، بهشتی و قدس از جمله نقاط سکونتی هستند که پس از انقلاب اسلامی ایجادشده اند. اما قبل از این مجموعه حسن آباد لقمانی از نقاط شکل گرفته در محدوده چهاردانگه بود. در مجاورت مجموعه مذکور در آبادی های قاسم آباد خشکه و عبدل آباد بقایای دو قلعه قدیمی با قدمت 400 ساله سکونت به جای مانده است که اکنون محل اسکان بسیار نامناسب خانوارهای مهاجر روستایی است. در برخی از نقاط این دو قلعه کارگاههای مبل و میز و صندلی با حجم قابل توجهی از تولید مشغول هستند. تنها عمارتی که در قاسم آباد خشکه از اقامتگاههای تابستانی به جای مانده متعلق به اولین دوره پهلوی است که دارای ارزش های معماری است. مسجد قدیمی یا شبستان تاق چشمه ای که اخیراً به مسجد نوسازی شده ملحق گردیده است.

در این بخش به روند شکل گیری شهر چهاردانگه از دهه چهل به بعد می پردازیم:

ـ از نیمه دهه چهل تا نیمه اول سالهای 1350 ، حدود یک دهه شهر تهران مقصد اصلی مهاجرانی است که متناسب با برنامه های عمرانی به شهرتهران فرا خوانده می شدند که همزمان محله های اسکان در کالبد شهر ایجاد شد.

ـ مرحله اول با تهیه و تصویب و اجرای طرح جامع شهر در این دهه و اجرای ضوابط شهرسازی و قطعه بندی زمین خارج از توان خانوارهای کم درآمد، که بخشی اصلی آنها کارگر بودند ، بیرون از محدوده قانونی و استحفاظی را برای سکونت خود برگزیدند ، محدوده مطالعاتی در این دوره قسمتی از منطقه حفاظتی اعلام شده بود و ساخت و ساز در آن ممنوع گردید به این دلیل کانون های جمعیتی در خارج از محدوده و به صورت اسکان غیر رسمی توسعه یافتند.در این دوره شهر تهران نیز خود مهاجر پذیر بود و به اشباع نرسیده بود.

ـ مرحله دوم در نیمه دوم دهه پنجاه تحت تاثیر سیاست های تامین مسکن ، قانون زمین شهری ، آزاد سازی محدوده بیست و پنج ساله تهران ، عدم کنترل جدی ساخت و ساز و جنگ با هجوم جمعیت مواجه شده است. شکل گیری شهرک های تشکیل دهنده شهر چهاردانگه نیز از این دسته بودند . این دوره نقطه عطف محدوده در جذب جمعیت و رشد به سمت تهران به شمار می آید.

ـ در مرحله سوم در دهه شصت تهران به اشباع جمعیت می رسد و افزایش قیمت زمین و مسکن امکان سکونت برای اقشار کم و میان درآمد موجب رانش آنها از درون شهر به پیرامون می شود و ساختاری با منشاء غالب روستایی و بعضاً غالب شهری در حریم استحفاظی جنوب تهران و به تبع آن محدوده چهاردانگه شکل می گیرد. این ساختار اجتماعی به دنبال نحوه ارتباط اقتصادی ، خدماتی و سیاسی محدوده با شهر و به عبارتی کلان شهر تهران در این محدوده ها سکونت اختیار کردند و جامعه ای با خصلت غالب کارگاهی بوجود آوردند . شهر چهاردانگه در این چارچوب شکل گرفته است و از سال 1381 با ترکیب شهرکهای چهاردانگه ، حسن آباد لقمانی ، مطهری ، گلشهر، ماهشهر ، حسین آباد مفرح ، قدس و کاظم آباد بر روی محور تهران ساوه شکل گرفت و شهرداری آن تاسیس شد.

این عدم توسعه کالبدی شهر به دلیل قرار گیری در حریم حفاظتی کمربند سبز شهر تهران با توجه به اراضی کشاورزی و باغ های جنوب شهر تهران است.

در این طرح چهاردانگه ـ مطهری به محدوده خدماتی منطقه 19 و گلشهر ـ ماهشهر به محدوده خدماتی منطقه 18 ملحق شده اند.

طرح های کالبدی مراکز واقع در منطقه جنوبی حوزه استحفاظی تهران: در این طرح شهر چهاردانگه در ناحیه ای قرار گرفته است که به شدت خطر پیوستگی کالبدی با شهر تهران و محدودیت های محیطی و شدت پراکنده رویی جمعیت و فعالیت را تجربه می نماید. طرح مذکور برای مواجهه با شرایط بحرانی فوق ، راهبرد فضایی ساماندهی و تحدید کامل گسترش و انتقال نیازمندی های کالبدی را اتخاذ نموده است . بر این اساس ، سیاست ساماندهی کالبدی تمام سکونت گاههای این زیر منطقه منجمله شهر چهاردانگه بر محدودیت رشد جمعیت و تکمیل حیات اجتماعی و زنجیره خدماتی و در حد رفع نیازهای ساکنین موجود، استوار گردیده است. درپایان گفتنی است شهر چهاردانگه تعداد 230 شهید والامقام و بزرگوار را تقدیم نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران نموده است. روحشان شاد ، یادشان پر خاطر و راهشان پر رهرو باد.

 

پایان


5.5.2.0
گروه دورانV5.5.2.0